لطف الله هنرفر

45

اصفهان ( فارسى )

مرغوب بوده است . باغ‌هاى بسيار و درختان بىشمار از كبوده و چنار و غيره دارد . نواحى عمدهء آن عبارت است از : ريز ، قهدريجان ، ( كدرگان نان قديمى آن است ) مباركه ، كليشاد ، درچه ( مزارع پياز آن معروف است ) ، دينان ، ورنامخو است ، سده ، ديزى ، فلاورجان ( پانزده كيلومترى جنوب غربى اصفهان و يك پل تاريخى دارد ) ، اشترجان يا اشترگان ( در اين دهكده يك مسجد بسيار عالى از قرن هشتم هجرى موجود است كه ارتفاع سر در آن به 13 متر مىرسد و از كاشيكارىهاى آن دوره تزيين شده . نماى خارجى گنبد آن آجرى است ولى در داخل از گچبرىهاى بسيار نفيس زينت يافته و محراب عالى گچبرى دارد . مناره‌هاى آن نيز ، كه در طرفين سردر واقع شده و بيش از دو ثلث آن به مرور زمان ريزش كرده و از ارتفاع آن كاسته شده ، مانند منار جنبان متحرك است . اين مسجد به وسيلهء ملك الوزراء محمد بن محمود بن على الاشترجانى در تاريخ 715 هجرى بنا شده است و يكى از بناهاى باشكوه حومهء شهر اصفهان است ) ، نوك‌آباد ، باغ ابريشم ، باغ بهادران ، باغشاه ، باغ كومه ، باغ ملك ، باغ وحش ، بندارت ، برنجكان ، بالان ، بيستگان ، خولنجان ( خان لنجان معروف كه ناصر خسرو در قرن پنجم هجرى آن را ديده و در سفرنامهء خود از آن نام برده نوشته است : « چون به دروازهء خان لنجان رسيدم نام سلطان طغرل بيك بر دروازه آن نوشته ديدم ) ، كليشاد ، گارماسه ، چرمين ( چرمين تلفظ مىكنند ) ، سهر و فيروزان ( كيادگان از ده‌هاى نزديك فيروزان است كه داراى قلعهء قديمى است و بين اهالى معروف به قلعهء « گبرها » است و اكنون عصارخانه مىباشد ) ، جوزدان ، فرّان ، سودرجان ، كلّه ( داراى يك پل قديمى است ) ، مديسه ( مردم مدرسه تلفظ مىكنند ) ، طاد ، جفره ، سلوان ( سهلوان كه سابقا از موقوفه‌هاى مسجد شاه بوده ) ، زازوران ، كافشان ( كاه افشان ) ، دشتچى ، دارجان ، اجگرد ، كرسگان ، شرودان ، درّو درچه ، گزينچه ، مهرنجان ، اردال ، قصر داود ، فيلورجان ( كه آن را پيلرگان تلفظ مىكنند ) ، نركان ، آب ارزن ، افيونه ( كه نام فعلى آن